Peri-implantitis: Belirtiler, Tanı, Tedavi ve Önlem

Peri-implantitis, implantın çevresindeki dokularda iltihap bulunması ve implantı taşıyan kemikte giderek ilerleyen bir kayıp olmasıdır. Kanama, akıntı, implant bölgesinden gelen kötü koku, şişlik ya da protezde bir değişiklik varsa, ağrınız olmasa bile muayene olun. Tedavi; lezyonun yaygınlığına, implantın sabitliğine, protezin yapısına ve risk etkenlerine göre belirlenir. Hastalığı yavaşlatabilir, ancak kemiğin geri kazanılacağı ya da implantın korunacağı sözü verilemez.

Hızla ilerleyen şişlik, genel durumda bozulmayla birlikte ateş, nefes alma ya da yutma güçlüğü veya kontrolsüz kanama varsa vakit kaybetmeden en yakın acil servise başvurun ya da 112’yi arayın. Çevrimiçi bir form acil bir durumu tedavi edemez.

Mukozit mi, peri-implantitis mi: fark nedir?

Peri-implant mukozit, implantın çevresindeki yumuşak dokularda, ilk dönemde beklenen kemik yeniden şekillenmesinin (remodelasyon) ötesinde ilerleyici bir kemik kaybı olmadan görülen iltihaptır. Peri-implantitis (“peri-implantit” olarak da yazılır) ise iltihap bulgularının ilerleyici kemik kaybıyla birlikte bulunmasıdır. Bu ayrım yalnızca bir fotoğrafla yapılamaz; klinik muayene ve kaliteli röntgen görüntülerinin karşılaştırılması gerekir.

Bir implant, kemik kaybına rağmen oynamadan durabilir. Tersine, gevşemiş bir kuron ya da vida, implantın tutunmasını kaybettiği anlamına gelmez.

Muayene gerektiren belirtiler

Bu belirtilerin hiçbiri tek başına sonuca varmaya yetmez, ancak her biri muayeneyi gerektirir

• fırçalarken ya da hekimin sondalaması sırasında tekrarlayan kanama;
• yeni başlayan şişlik, kızarıklık, ağrı ya da hassasiyet;
• irin, akıntı, kötü tat veya implant bölgesinden gelen koku;
• diş etinin çekilmesi ya da implantın metal kısmının giderek daha fazla görünür hale gelmesi;
• ısırmada, konuşmada veya protezin sabitliğinde değişiklik;
• röntgen kontrolünde görülen kemik kaybı;
• implantın gerçekten oynaması; bu, geç dönemde ortaya çıkan ve olumsuz seyredebilecek bir bulgudur.

Süren bir koku ya da kötü tadın nedeni her zaman bu olmayabilir. Ağız kokusu (halitozis) rehberi dişle ilgili nedenleri ve ne zaman başvurulacağını anlatır.

Ağrının olmaması tek başına güven vermez. Hastalık, yıllardır işlev gören bir implantın çevresinde de sessizce ilerleyebilir; bu nedenle kişisel riskinize göre ayarlanmış düzenli bir izlem gerekir.

Peri-implantitis kronikleşirse riskler nelerdir?

Kemik kaybı ilerleyicidir: hastalık ne kadar uzun süre etkin kalırsa implantı taşıyan kemik o kadar azalır; implantı korumak ve temizlenebilir bir protez yapmak da o kadar zorlaşır. İmplantın artık korunamayacağı aşamada çıkarılması kemikte bir eksiklik bırakabilir ve başka bir tedavi planı gerektirebilir. Gidiş kişiden kişiye değişir; durumunuzun hangi aşamada olduğunu yalnızca muayene gösterebilir.

Neden ortaya çıkar?

Peri-implantitis çok etkenlidir. İnatçı (persistan) bakteriyel biyofilm (bakteri tabakası) merkezi bir rol oynar; ancak riski şunlar da etkileyebilir

• periodontal (diş eti ve destek doku) hastalık öyküsü;
• sigara;
• yeterince kontrol altında olmayan diyabet;
• protezin altında zor yapılan temizlik;
• düzensiz takip;
• protez tasarımı, fazla siman kalması, uygun olmayan bir konum ya da mekanik zorlanmalar.

Bu etkenler bir kusurun kanıtı değildir ve bir kişinin gidişini önceden söylemeye yetmez. Dosya bir bütün olarak değerlendirilmelidir. Sigara, diyabet ve bruksizm rehberi bu durumları ayrıntılı olarak ele alır.

Bulaşıcı mıdır? Hastalığı kişiden kişiye basit bir bulaşmaya indirgemek doğru olmaz: biyofilm, vücudun verdiği yanıt, yerel ortam ve risk etkenleri birbirini etkiler. Aynı evde yaşayanlar arasında olağan hijyen alışkanlıklarını sürdürmek yerindedir.

Tanı nasıl konur?

Hekim; öykünüzü, hastalıklarınızı, kullandığınız ilaçları, sigara kullanımınızı, periodontal öykünüzü ve bakım alışkanlıklarınızı sorar. Dokuları inceler; cep derinliğini dikkatli bir sondalama tekniğiyle ölçer; kanamaya, akıntıya, implantın oynayıp oynamadığına, kapanışa (üst ve alt dişlerin birbirine oturuşu) ve temizliğe erişilebilirliğe bakar. Röntgenler, varsa referans görüntülerle karşılaştırılır.

Üç boyutlu görüntüleme (CBCT ve 3B planlama rehberine bakın) her olguda istenmez. Tanıya sağlayacağı yarar, maruz kalınan ışın dozunu haklı çıkarıyorsa ve tedavi yaklaşımını değiştirebilecekse istenir.

Randevuya getirilecek belgeler

• implant yerleştirilmeden önce, sonra ve kontrollerde alınmış röntgenler;
• ameliyat raporu ve protez planı;
• implant kimlik kartı (implant pasaportu);
• hastalık, ilaç ve alerji listesi;
• belirtilerin zaman çizelgesi ve şimdiye kadar yapılmış işlemler;
• profesyonel bakıma ilişkin bilgiler.

Hangi tedaviler mümkündür?

Seçenekler: en az girişimselden en girişimsele

Tedavi genellikle iltihabı azaltmakla, hijyene erişimi iyileştirmekle ve değiştirilebilir etkenleri düzeltmekle başlar. Profesyonel temizlik, uygun temizlik hareketlerinin öğretilmesi ve protezin düzeltilmesi gerekebilir.

Hastalık sürüyorsa ya da lezyon ilerlemişse; implant yüzeyine ulaşmak, dokuları yeniden şekillendirmek veya bazı durumlarda yeniden oluşturmaya yönelik bir yaklaşım denemek için cerrahi konuşulabilir. Seçim; kemik defektinin biçimine, implantın konumuna ve bölgenin temizlenebilir olup olmadığına bağlıdır.

İmplant her zaman kurtarılabilir mi?

Hayır. Korunabilmesi; implantın sabitliğine, kalan kemiğin miktarına ve biçimine, implantın konumuna, enfeksiyonun kontrol edilebilmesine ve temizlenebilir bir protez yapılabilmesine bağlıdır. Öngörülmesi güç tedavilerin art arda uygulanmasındansa implantı çıkarmak daha güvenli olabilir.

Sorunlu implantlara genel bir bakış için implant başarısızlığı: belirtiler, nedenler ve yeniden tedavi seçenekleri rehberine bakabilirsiniz.

Sınırlar, alternatifler ve ertelemenin gerektiği durumlar

• Uzaktan tanı konmaz. Bir fotoğraf ya da tarif, mukoziti peri-implantitisten ayırmaya yetmez; klinik muayene ve karşılaştırmalı röntgenler gerekir.
• Kemik konusunda vaat yoktur. Bazı rekonstrüktif yaklaşımlar seçilmiş defektlerde kazanım hedefler, ancak tam bir yenilenme vaat edilemez. Gerçekçi hedef çoğu zaman hastalığı kontrol altına almak ve temizlenebilir bir durumu korumaktır.
• İlaçlar genellikle yeterli olmaz. Antibiyotik, hekimin değerlendirdiği bazı durumlarda gerekli görülebilir; ancak birikintileri, temizlenemeyen bir protezi ya da kemik kaybını düzeltmez. Biyofilmin dağıtılmasının yerini tutmaz ve hekimin gerekli görmediği durumlarda kullanılmamalıdır; kendi kendine ilaç kullanmak tanıyı geciktirebilir.
• Bir implant çıkarıldıktan sonra. Seçenekler yeniden implant, kemik rekonstrüksiyonu, köprü, hareketli protez veya izlemeyle beklemeyi içerebilir. Yeni bir çözüm hemen düşünülebilir ya da iyileşmeye ve bölgenin sağlıklı hale gelmesine kadar ertelenebilir; seçim ve zamanlama muayeneden sonra, bağlama ve risk etkenlerine (sigara, diyabet) göre belirlenir.
• İmplant başka bir klinikte, başka bir şehirde ya da yurt dışında yapıldıysa. İmplantı yapan kliniğe haber verin ve dosyanızı isteyin; ancak belirtiler muayene gerektiriyorsa bir yolculuğu ya da planlı bir randevuyu beklemeyin. Bulunduğunuz yerdeki bir hekim aciliyeti değerlendirip bulgularını paylaşabilir. Tedavi sonrası acil durum rehberi izlenecek adımları ayrıntılı olarak anlatır.

Peri-implantitisi ve nüksünü önlemek

Peri-implantitis geri dönebilir: iyileşme sağlansa bile uzun süreli bir bakım programı ve risk etkenlerinin kontrolü gerekmeye devam eder.

• erişilebilen tüm yüzeyleri her gün uygun araçlarla temizleyin (tam çene implant protezinin bakımı rehberine bakın);
• yardımcı temizlik araçlarının sayısını artırmak yerine tekniğinizi hekiminize kontrol ettirin;
• riske göre belirlenen bakım takvimine uyun;
• kalan dişlerin sağlığını ve periodontal öyküyü kontrol altında tutun;
• sigarayı bırakma konusunda destek isteyin;
• diyabetinizi tıbbi ekibinizle birlikte izleyin;
• oynayan, yiyecek biriktiren ya da temizliği engelleyen bir protezi bildirin;
• referans röntgenlerinizi ve implant bilgilerinizi saklayın.

Kaynaklar

• Avrupa Periodontoloji Federasyonu (EFP) — diş implantlarına ilişkin hastalara yönelik bilgiler
• Avrupa Periodontoloji Federasyonu (EFP) — peri-implant hastalıklara ilişkin klinik uygulama kılavuzu (Journal of Clinical Periodontology’de yayımlanmıştır)
• 2017 World Workshop on the Classification of Periodontal and Peri-Implant Diseases and Conditions (periodontal ve peri-implant hastalıkların ve durumların sınıflandırılması) — peri-implant hastalıklar ve durumlar konusunda uzlaşı raporu

İmplant dosyanızın değerlendirilmesini istemek

Bir belirti sizi endişelendiriyorsa, dosyanızın ön değerlendirmesi, Dr. Türker Clinic’te Doç. Dr. Türker Yücesoy (ağız, diş ve çene cerrahı) ile yapılacak bir konsültasyona hazırlanmanıza yardımcı olabilir. İlgili bölgeyi, implantın yerleştirildiği tarihi ve yeri, belirtilerinizi ve gidişlerini, varsa sigara kullanımınızı, tıbbi öykünüzü, implant kimlik kartınızı ve şimdiye kadar aldığınız tedavileri bir araya getirin. Panoramik röntgeninizi ya da CBCT görüntünüzü sitedeki iletişim sayfası üzerinden iletebilirsiniz. Başka bir görüş almayı düşünüyorsanız implant için ikinci görüş rehberi hangi dosyanın hazırlanacağını anlatır.

Bu ön değerlendirme uzaktan tanı koymaz. Form üzerinden tanı konmaz ve acil müdahale yapılmaz: acil bir belirti varsa önce bulunduğunuz yerde başvurun.